na dół strony

Opisanie charakteru rodzin (według Długosza :-)

Jastrzebiec ... Ex Polonica gente ortum ducens ... Viri in ea tyranidem et rem privatam proni; per quos et beatus Stanislaus Cracoviensis et Venterus Plocensis episcopi fuerunt occisi. Ob quam notam, dum huius domus nonnulli milites, occisione beati Stanislai secuta, ex Cracoviensi regione in Masoviam aufugissent, Boleszczyczy, quasi milites Boleslai regis, sunt nominati et id nomen usque in hodienum sorciuntur et retinent.
Jastrzębiec ... Z polskiego plemienia zrodzony ... Mężowie w nim skłonni do despotyzmu i ubiegania się o prywatę; przez nich tak Świety Stanisław krakowski jak Werner płocki biskupi zostali zabici. Z powodu tej zmazy, gdy niektórzy rycerze domu tego, po zabójstwie Świętego Stanisława, zbiegli z ziemi krakowskiej na Mazowsze, zostali nazwani Boleścicami, niby rycerzami króla Bolesława i imię owe losem wyznaczone aż po dziś dzień zachowują.
Jan Długosz, Insignia, 21
Opisanie herbu *
Jastrzębiec I.
Jastrzębiec I. cz. Bolesta, Boleszczyc, Jastrzęby, Kamiona, Ludbrza, Lubrza, Łazanki, Nagorza. - W polu błękitnem - złota podkowa ocelami do góry. Nad hełmem w koronie jastrząb. Jeden z najdawnieszych herbów polskich, licznym rodzinom przysługujący, już wspominany w zapiskach z końca XIV wieku. Według zapisek heraldycznych profesora Łaguny wydanych przez D-ra Piekosińskiego zawołanie Kaniowa przytaczane jako synonim Jastrzębca nie istniało i powstało z mylnego odczytania Kamiony.
Dług; Biel.; Papr.; Okol.; Nies.; Mał. I str.71 i nast.; Ulan : Łaguna.
Jastrzębiec II.
Jastrzębiec II. - W polu błękitnem - w środku złotej podkowy ocelami do góry - krzyż kawalerski złoty. Nad hełmem w koronie jastrząb ze złotemi dzwonkami u nóg, podkowę z krzyżem w prawej wzniesioną trzymający. Odmian poprzedniego.
Dług.; Biel.; Papr.; Okol.; Pot.; Koj.; Nies.; Her. Kr. Pol.
Jastrzębiec III.
Jastrzębiec III. - W polu błękitnem - w środku złotej podkowy ocelami do góry - krzyż kawalerski złoty. Nad hełmem w koronie jastrząb z dzwonkiem u lewej nogi. Odmiana powyższego.
Papr.; Sieb. IV. 14. 9.
Jastrzębiec IV.
Jastrzębiec IV. - W polu błękitnem - w środku złotej podkowy ocelami do góry - krzyż kawalerski złoty. Nad hełmem w koronie jastrząb z dzwonkiem u lewej nogi ipierścieniem w dziobie. Odmiana przysługująca Kierskim, Konopnickim, Leszczyńskim.
Nies. IV. 469.; Her.Kr. Pol.
Jastrzębiec V.
Jastrzębiec V. - W polu błękitnem - w środku złotej lub srebrnej podkowy ocelami do góry - krzyż kawalerski złoty, na którym jastrząb z dzwonkiem u lewej nogi i takimże pierścieniem w dziobie. Nad hełmem w koronie jastrząb z dzwonkiem i pierścieniem jak na tarczy. Odmiana przysługująca Brzozowskim i Koczasskim.
Kojał.; Nies. II. 338. IV. 470. V. 148
Jastrzębiec VI.
Jastrzębiec VI. - W polu błękitnem - pod trzema sześciopromiennemi gwiazdami złotemi rzędem podkowa złota ocelami do góry z takimże krzyżem kawalerskim w środku. Nad hełmem w koronie jastrząb z dzwonkiem u lewej nogi podkową złotą z takimże krzyżem w prawej szponie w środku. Odmiana przysługująca Turłajom i innym.
Nies. IV. 470. IX 151.
Jastrzębiec VII.
Jastrzębiec VII. - W polu błękitnem - w środku złotej podkowy ocelami do góry - srebrna strzała w opierzeniu rozdarta żeleźcem do góry. Nad hełmem w koronie jastrząb z dzwonkiem u lewej nogi, w prawej trzymający podkowę ze strzałą jak na tarczy. Odmiana przysługująca Niemyskim i innym.
Nies. IV. 470.; Her. Kr. Pol.
Inne fakty

- Legendy o nadaniu Jastrzębca Accipitrynowi przez Bolesława Chrobrego są oczywiście tylko fikcją - żaden z Piastów nie nadał jakiegokolwiek herbu. Michał Budny w swoich ,,Wspomnieniach niefrasobliwych" stwierdza, że h. Boleszczyc pochodzi od runy: MADR...
- Znane są następujące średniowieczne znaki pieczętne z herbem Jastrzębiec: 1319 Adam z Kamienia (małopolska); 1363 Bartłomiej Bolesta, sędzia ziemski płocki; 1378 Jakusz z Łukowicy, sędzia sądecki;1408 Piotrasz z Jankowic, sędzia grodzki krakowski; 1419 Mikołaj z Lubnicy; dwie pieczęcie Wojciecha Jastrzębca, arcybiskupa gnieźnieńskiego (1362-1436, po 1423?; 1430 Kasza, podsędek dobrzyński; 1434 Sienko Giedygołgowicz (Litwa); Maciej z Bielaw, kasztelan łęczycki; 1445 Ścibor z Wiszni, podsędek a następnie sędzia ziemi lwowskiej; 1448 Mikołaj Myszkowski (ks. Zatorskie); 1454 Mikołaj Myszkowski ze Starej Polanki; 1464 Mikołaj,,de Sarkocze"; 1466 Dersław z Rytwian, wojewodasandomierski; 1466 Jan z Rytwian, marszałek Królestwa Polskiego; 1466 Jan z Lutomierska, sędzia sieradzki; 1466 luźnapieczęć przy akcie pokoju toruńskiego (wszystkie pieczęcie z 1466 r. pochodzą z tego aktu); 1499 Piotr Myszkowski z Przeciszewa, wojewoda bełski i starosta ruski (F. Piekosiński, Heraldyka polska..., s. 65-66, 205, 414; tegoż, Pieczęcie polskie..., s. 251; M. Grzegorz, Analiza dyplomatyczno-sfragistyczna..., s. 112,116, 124, 128; M. Haising, Sfragistyka szlachecka..., s. 24-25).
Pierwsza zapiska sądowa pochodzi z 1386 r. (B. Ulanowski, Inscriptiones clenodiales..., nr 1192)
Aktem uni horodelskiej herb Jastrzębiec został przeniesiony na Litwę. Ród Jastrzębców reprezentował Wojciech Jastrzębiec, biskup krakowski, adoptowany został Jan Niemir (NIemira). Znane są pieczęcie Andruszki Niemirowicza z lat 1431 i 1434 (W. Semkowicz, O litewskich rodach..., MH t. VII, s. 96-97).
Wizerunek herbu Jastrzębiec znajduje się na tablicy erekcyjnej z 1407 r. w kościele św. Piotra i Pawła w Beszowej (P. Mrozowski, Gotyckie tablice...).
Herb znajduje się w Klejnotach Długoszowych (patrz góra strony - przyp.), Kronice Soboru w Konstancji, Herbarzu Gerlego i sztokholmskim Codex Bergshamar.

Cytat z ,,Herbów szlachty polskiej" autorstwa Sławomira Górzyńskiego i Jerzego Kochanowskiego Wyd. UW i ALFA. 1994.

 

Co to jest? - słowniczek  
labry barwna tkanina ozdabiająca hełm.
[...] w prawą (lewą) tarczy... opis jest jak w lustrzanym odbiciu - tzn. z widoku rycerza zasłaniającego się tarczą. Tak więc jeśli w opisie mamy w lewą tarczy, to rysujemy w prawą i na odwrót.
klejnot część herbu mieszcząca się nad hełmem lub koroną i stanowiąca powtórzenie godła z tarczy lub odrębny znak.
Dług. Długosz Ks. Jan. Insignia seu clenodia Regni Poloniae. Kraków. 1851. 8°.
Biel. Bielski Marcin. Kronika Polska. Kraków. 1597. fol.
Papr. Paprocki Bartosz. Gniazdo cnoty. Karków. 1578. fol.
Okol. Okolski Ks. Szymon. Orbis Polonus. Kraków. 1461-48. fol. T-w. 3.
Nies. Niesiecki Ks. Kacper. Korona polska przy złotey wolności, starożytnemi rycerstwa polskiego i W. X. Lit. kleynotami ozdobiona. Lwów. 1728-43. fol. T-w. 4.
Tegoż. Herbarz polski. Wydanie Jana Nep. Bobrowicza. Lipsk. 1839-46. 8°. T-w. 10.
Mał. Małecki Antoni Dr. Studya heraldyczne. Lwów. 1893. 8°. T-w. 2.
Ulan. Ulanowski Bolesław Dr. Inscriptiones clenodiales, ex libris judicalibus Palatinatus Cracoviensis. Kraków. 1885. 4°.
Tegoż. Materyały do historyi prawa i heraldyki polskiej. Kraków. 1886. 4°.
Pot. Potocki Wacław. Poczet herbów szlachty Korony Polskiey y Wielkiego Xsięstwa Litewskiego. Kraków. 1696. fol.
Kojał. Kojałowicz Ks. Wojciech Wijuk. Herbarz rycerstwa W. X. Litewskiego. Manuskrypt w Bibliotece uniwersyteckiej w Warszawie; drugi zaś w Bibliotece ordynacyi Hrabiów Krasińskich.
Her. Kr. Pol. Herbarz urzędowy rodzin szlacheckich Królestwa Polskiego. Warszawa. 1853. 8o. T-w. 2.
Sieb. Siebmacher Johann. Wappenbuch. Norymberga. 1854-94. Zeszytów 370.

* - wiele jest odmian herbu Jastrzębiec.
Wszystkie opisy pochodzą z ,,KSIĘGI HERBOWEJ RODÓW POLSKICH" JULIUSZA HR. OSTROWSKIEGO

Znasz opisanie odmiany herbu Jastrzębiec diametralnie różniącego się od powyższych?
! Pisz!

na górę strony